เป็นฟรีแลนซ์ยื่นภาษียังไง รวมวิธียื่นภาษีสำหรับอาชีพอิสระแบบเข้าใจง่าย

การทำงานอิสระหรือฟรีแลนซ์ให้อิสระในการจัดการเวลาและรายได้ แต่อีกหนึ่งหน้าที่สำคัญที่หลีกเลี่ยงไม่ได้คือการเสียภาษีให้ถูกต้องตามกฎหมาย หลายคนที่เพิ่งเริ่มต้นรับงานอิสระอาจมีความสับสนและตั้งคำถามว่าเป็นฟรีแลนซ์ยื่นภาษียังไง ต้องเตรียมตัวแบบไหน และใช้เอกสารอะไรบ้าง บทความนี้ MoneyThunder ได้รวบรวมข้อมูลและขั้นตอนการเตรียมตัวสำหรับฟรีแลนซ์ยื่นภาษีมาฝากกันแบบเข้าใจง่าย เพื่อให้สามารถจัดการเรื่องภาษีได้อย่างถูกต้องและรักษาผลประโยชน์ของตัวเองได้อย่างเต็มที่

ทำความเข้าใจประเภทเงินได้พึงประเมินของฟรีแลนซ์

ก่อนจะไปดูขั้นตอนการยื่นภาษี สิ่งแรกที่ต้องรู้คือรายได้ที่ได้รับนั้นจัดอยู่ในเงินได้ประเภทใด เพราะกฎหมายกำหนดรูปแบบการหักค่าใช้จ่ายของเงินได้แต่ละประเภทไว้แตกต่างกัน โดยรายได้ของฟรีแลนซ์มักจะถูกจัดอยู่ในหมวดหมู่เงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 ดังนี้

เงินได้ประเภทที่ 2 (มาตรา 40(2)) ค่านายหน้าและรับจ้างทั่วไป

เป็นประเภทเงินได้ที่พบได้บ่อยที่สุดสำหรับชาวฟรีแลนซ์ ครอบคลุมรายได้จากการรับจ้างทำงานทั่วไปที่ไม่ได้ใช้ความเชี่ยวชาญเฉพาะทางวิชาชีพขั้นสูง เช่น งานแอดมินเพจ งานคุมสอบ ค่านายหน้า หรือการรับจ้างทำของที่ผู้จ้างเป็นผู้จัดหาอุปกรณ์ให้

เงินได้ประเภทที่ 3 (มาตรา 40(3)) ค่าลิขสิทธิ์และทรัพย์สินทางปัญญา

สำหรับฟรีแลนซ์สายผลิตคอนเทนต์ เช่น นักเขียน นักแต่งเพลง หรือผู้ที่สร้างสรรค์ผลงานจนเกิดเป็นลิขสิทธิ์และทรัพย์สินทางปัญญา รายได้ที่เกิดจากค่าลิขสิทธิ์หรือค่ารอยัลตี้ (Royalty) จะถูกจัดอยู่ในหมวดหมู่นี้ ซึ่งมีเงื่อนไขการหักค่าใช้จ่ายที่เฉพาะเจาะจง

เงินได้ประเภทที่ 7 (มาตรา 40(7)) รับเหมาที่ต้องลงทุนสัมภาระ

หากลักษณะงานเป็นการรับเหมาที่ผู้รับจ้างต้องเป็นผู้จัดหาอุปกรณ์และสัมภาระในการทำงานเองทั้งหมด เช่น ผู้รับเหมาก่อสร้าง หรือช่างภาพที่รับงานโดยใช้กล้องและอุปกรณ์สตูดิโอของตัวเอง รายได้ส่วนนี้จะถูกจัดอยู่ในเงินได้ประเภทที่ 7

เงินได้ประเภทที่ 8 (มาตรา 40(8)) ค้าขายออนไลน์และรายได้อื่น ๆ

เงินได้ประเภทนี้ครอบคลุมรายได้จากการทำธุรกิจ พาณิชยกรรม การเกษตร หรือรายได้อื่น ๆ ที่ไม่ได้ระบุไว้ในมาตรา 40(1) ถึง 40(7) เช่น การเปิดร้านขายของออนไลน์ การเปิดคาเฟ่ หรือนักแสดงและยูทูบเบอร์ที่รับรายได้จากการแสดง

อาชีพอิสระยื่นภาษีแบบไหน และเลือกหักค่าใช้จ่ายอย่างไรให้คุ้มค่า

เมื่อทราบประเภทเงินได้แล้ว คำถามต่อมาคืออาชีพอิสระยื่นภาษีแบบไหนถึงจะช่วยลดหย่อนภาษีได้ดีที่สุด ซึ่งตามกฎหมายสรรพากรเปิดโอกาสให้ผู้มีรายได้สามารถเลือกวิธีหักค่าใช้จ่ายก่อนนำไปคำนวณภาษีได้ 2 รูปแบบหลัก ดังนี้

การเลือกหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาจ่าย

เป็นการหักค่าใช้จ่ายตามอัตราส่วนเปอร์เซ็นต์ที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับเงินได้แต่ละประเภท โดยไม่ต้องใช้เอกสารหรือบิลใบเสร็จมาพิสูจน์ค่าใช้จ่ายจริง วิธีนี้สะดวกและเหมาะสำหรับฟรีแลนซ์ที่มีต้นทุนในการทำงานไม่สูงมากนัก ซึ่งช่วยลดความยุ่งยากในการเก็บเอกสารบัญชีได้เป็นอย่างดี

การเลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริง

หากงานที่ทำมีต้นทุนสูง การเลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริงอาจมีความคุ้มค่ามากกว่า แต่มีข้อแม้ว่าจะต้องมีเอกสารหลักฐานที่ครบถ้วนและถูกต้อง เช่น บิลเงินสดที่มีชื่อที่อยู่ชัดเจน หรือใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ เพื่อนำมายืนยันกับสรรพากรว่ามีค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นจริงในการประกอบอาชีพ

เอกสารสำคัญที่ฟรีแลนซ์ต้องเตรียมให้พร้อมก่อนยื่นภาษี

การเตรียมเอกสารให้พร้อมคือหัวใจสำคัญของการจัดการภาษี สำหรับคนที่กำลังหาข้อมูลว่าเป็นฟรีแลนซ์ยื่นภาษียังไงให้ราบรื่น นี่คือรายการเอกสารสำคัญที่ต้องรวบรวมไว้ตั้งแต่เนิ่น ๆ

หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (ใบ 50 ทวิ)

ใบ 50 ทวิ คือเอกสารสำคัญที่สุดสำหรับฟรีแลนซ์ยื่นภาษี เป็นหลักฐานที่ผู้ว่าจ้างออกให้เพื่อยืนยันว่าได้จ่ายเงินค่าจ้างและทำการหักภาษี ณ ที่จ่ายนำส่งสรรพากรไปแล้วเท่าไหร่ ฟรีแลนซ์ต้องเก็บเอกสารนี้ไว้ให้ครบถ้วนทุกใบเพื่อนำไปใช้เป็นหลักฐานในการคำนวณรายได้ทั้งปีและขอคืนภาษีหากถูกหักไว้เกิน

บัญชีสรุปรายรับรายจ่ายและใบเสร็จรับเงิน

สำหรับผู้ที่เลือกหักค่าใช้จ่ายตามจริง การทำบัญชีสรุปรายรับรายจ่ายและเก็บรวบรวมใบเสร็จที่เกี่ยวข้องกับการทำงานไว้อย่างเป็นระบบจะช่วยให้การยื่นภาษีง่ายขึ้น และพร้อมเสมอหากถูกเจ้าหน้าที่สรรพากรเรียกตรวจสอบข้อมูลย้อนหลัง

เอกสารรับรองสิทธิลดหย่อนภาษี

อย่าลืมรวบรวมเอกสารที่สามารถนำมาใช้ลดหย่อนภาษีได้ เช่น ใบเสร็จรับเงินค่าเบี้ยประกันชีวิต เอกสารการซื้อกองทุน RMF/SSF ดอกเบี้ยกู้ยืมเพื่อที่อยู่อาศัย หรือใบเสร็จจากการบริจาค เพื่อสิทธิประโยชน์ในการลดภาระภาษีที่ต้องจ่าย

ขั้นตอนเตรียมตัวและวิธียื่นภาษีสำหรับอาชีพอิสระ

เมื่อเตรียมเอกสารครบถ้วนแล้ว ขั้นตอนการยื่นภาษีก็ไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป สามารถทำตามขั้นตอนพื้นฐานเหล่านี้ได้เลย

รวบรวมรายได้ทั้งปีและคำนวณภาษีเบื้องต้น

นำใบ 50 ทวิ และบันทึกรายรับทั้งหมดมาสรุปตัวเลขรายได้สุทธิตลอดทั้งปี จากนั้นลองคำนวณเบื้องต้นโดยนำรายได้ไปหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนต่าง ๆ เพื่อดูว่าเงินได้สุทธิอยู่ในเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษีเพิ่มเติมหรือสามารถขอคืนภาษีได้

ตรวจสอบและวางแผนใช้สิทธิลดหย่อนภาษี

ตรวจสอบสิทธิลดหย่อนของตนเองให้ละเอียด หากคำนวณแล้วพบว่าฐานภาษีอยู่ในระดับสูง อาจพิจารณาวางแผนซื้อประกันชีวิตหรือลงทุนในกองทุนลดหย่อนภาษีเพิ่มเติมในช่วงปลายปี เพื่อช่วยบริหารจัดการภาษีให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

ยื่นแบบแสดงรายการภาษีผ่านระบบออนไลน์ของกรมสรรพากร

ปัจจุบันการยื่นภาษีทำได้สะดวกสบายผ่านเว็บไซต์ E-Filing ของกรมสรรพากร เพียงกรอกข้อมูลตามประเภทรายได้ ระบบจะช่วยคำนวณตัวเลขให้อัตโนมัติ ซึ่งฟรีแลนซ์จะต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 ภายในช่วงเวลาที่สรรพากรกำหนดของทุกปี

สรุปบทความ

การทำความเข้าใจว่าอาชีพอิสระยื่นภาษีแบบไหนและต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง ถือเป็นหน้าที่ที่ฟรีแลนซ์ทุกคนควรให้ความสำคัญ เพราะการมีประวัติทางภาษีที่ถูกต้องและเอกสารแสดงรายได้ที่ชัดเจน ไม่เพียงแต่ช่วยป้องกันปัญหาค่าปรับย้อนหลัง แต่ยังเป็นประโยชน์เมื่อต้องการยื่นขอสินเชื่อเพื่อนำมาขยายธุรกิจในอนาคต

สำหรับคนทำอาชีพอิสระที่ต้องการเงินทุนไปซื้ออุปกรณ์หรือต่อยอดธุรกิจ สินเชื่อเงินสด มันนี่ทันเดอร์ ถือเป็นทางเลือกที่ตอบโจทย์คนทำงานที่ไม่มีสลิปเงินเดือน เพราะเป็นสินเชื่อนาโนไฟแนนซ์ที่สมัครง่ายผ่านแอปพลิเคชัน ใช้เพียงบัตรประชาชนและสเตทเม้นท์จากแอปธนาคาร รู้ผลพิจารณาไวสุดใน 10 นาที รับวงเงินก้อนสูงสุด 100,000 บาท พร้อมอัตราดอกเบี้ย 33% ต่อปีแบบลดต้นลดดอก ช่วยให้ฟรีแลนซ์มีเงินทุนหมุนเวียนไปประกอบอาชีพได้อย่างราบรื่น ภายใต้การดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทยอย่างถูกต้องและปลอดภัย

คำถามที่พบบ่อย

เป็นฟรีแลนซ์ยื่นภาษียังไง หากรายได้ไม่ถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษี

แม้รายได้สุทธิจะไม่ถึงเกณฑ์ที่ต้องเสียภาษี แต่ผู้มีรายได้ทุกคนมีหน้าที่ต้องยื่นแบบแสดงรายการภาษีประจำปี เพื่อแจ้งแหล่งที่มาของรายได้ให้สรรพากรทราบ และยังสามารถใช้สิทธิขอคืนภาษีที่ถูกหัก ณ ที่จ่าย (ใบ 50 ทวิ) ระหว่างปีกลับคืนมาได้อีกด้วย

อาชีพอิสระยื่นภาษีแบบไหน ต้องใช้แบบฟอร์ม ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91

ผู้ที่มีรายได้จากอาชีพอิสระ (เงินได้มาตรา 40(2) ถึง 40(8)) จะต้องใช้แบบฟอร์ม ภ.ง.ด.90 ในการยื่นภาษีประจำปี ส่วนแบบฟอร์ม ภ.ง.ด.91 นั้นจะใช้สำหรับผู้ที่มีรายได้จากเงินเดือนประจำ (มาตรา 40(1)) เพียงอย่างเดียวเท่านั้น

ทำงานประจำพร้อมรับงานฟรีแลนซ์ยื่นภาษีรวมกันได้ไหม

สามารถนำรายได้ทั้งสองส่วนมายื่นรวมกันได้เลย โดยในระบบออนไลน์ของกรมสรรพากรจะเปิดให้กรอกข้อมูลรายได้แยกตามประเภทมาตราเงินได้ ให้กรอกรายได้จากงานประจำในช่อง 40(1) และรายได้จากงานฟรีแลนซ์ในช่องมาตราที่เกี่ยวข้อง

หากทำเอกสาร 50 ทวิหายหรือไม่ได้ขอไว้ตั้งแต่แรกต้องทำอย่างไร

หากเอกสารสูญหาย ควรรีบติดต่อกลับไปยังผู้ว่าจ้างหรือบริษัทที่จ่ายเงิน เพื่อขอให้ออกเอกสารใบ 50 ทวิ ฉบับใหม่หรือออกใบแทนให้ เนื่องจากเป็นหลักฐานสำคัญที่ระบบของสรรพากรต้องการใช้เพื่อตรวจสอบข้อมูลการหักภาษี ณ ที่จ่าย

ให้บริการสินเชื่อโดยบริษัท อบาคัส ดิจิทัล จำกัด ภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย เงื่อนไขเป็นไปตามที่บริษัทกำหนด www.money-thunder.com 

กู้เท่าที่จำเป็นและชำระคืนไหว สินเชื่อนาโนไฟแนนซ์ดอกเบี้ยปกติ 33% ต่อปี

อ้างอิง: กรมสรรพากร. (2569, 29 ตุลาคม). การหักค่าใช้จ่าย ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา. https://rd.go.th/fileadmin/user_upload/callcenter/Q_A___Easy_Tax/Taxdeduct69.pdf